Tổng quan về công nghệ và ứng dụng Blockchain trong thời kỳ 4.0

Lina Network

|
Tháng Tám 18, 2020

Công nghệ blockchain đang là một trong những công nghệ 4.0 được dự đoán sẽ thay đổi cách thức vận hành doanh nghiệp trong thế kỷ này, ứng dụng blockchain trải dài trên hầu hết các ngành công nghiệp. Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) dự đoán vào năm 2025 sẽ có tới 10% GDP toàn cầu được lưu trữ trên blockchain. Sự ảnh hưởng của các ứng dụng blockchain dự đoán có thể lớn tương đương hoặc hơn cuộc cách mạng internet (thập niên 1990) nhờ sự hỗ trợ lan tỏa nhanh chóng và mạnh mẽ của mạng lưới internet ngày nay.

Vậy công nghệ Blockchain là gì?

Để trả lời câu hỏi blockchain là gì, Lina Network xin cung cấp khái niệm dưới dạng kỹ thuật và ví dụ minh họa.

Dưới góc độ kỹ thuật, blockchain là công nghệ lưu trữ dạng chuỗi khối phi tập trung với nhiều máy chủ (node), dựa trên sự đồng thuận của các node. Dữ liệu sẽ được lưu trữ trong các khối (block), và được liên kết với khối được tạo liền trước, tạo thành một chuỗi (chain). Chuỗi khối này có sự liên kết vững chắc dựa vào hàm băm mật mã. Có thể nói, blockchain là sổ cái công cộng và phân tán của tất cả giao dịch từng thực hiện trên nền tảng này.

What is Blockchain

Có thể hiểu đơn giản, blockchain giống như việc các nhân viên văn phòng sử dụng 1 tài khoản Google Drive để tải tất cả các dữ liệu của công ty và lưu trữ trên đó. Tuy nhiên, nếu Google Drive được lưu trữ tại 1 máy chủ duy nhất của Google tại trụ sở của nó, thì dữ liệu của Blockchain sẽ được lưu trữ trên tất cả máy tính của nhân viên (node). Và mỗi khi dữ liệu được tải lên, thì tất cả nhân viên phải đồng ý cho dữ liệu này nằm trong cơ sở dữ liệu công ty (cơ chế đồng thuận). Đồng thời, mỗi tệp được tải lên sẽ phải nằm sau tệp trước theo thứ tự thời gian và được liên kết với tệp trước bằng một thuật toán vững chắc không thể phá vỡ (hàm băm mật mã). Nếu có bất cứ một sự can thiệp vào các chuỗi tệp thì thông tin thay đổi của sự can thiệp đó sẽ nằm trong một file mới nhảy ra trong chuỗi. Đây chính là sự minh bạch và bất biến của công nghệ blockchain.

Phân loại nền tảng Blockchain

Chúng ta vừa tìm hiểu khái niệm Blockchain là gì, tiếp theo sẽ là các nền tảng blockchain. Nền tảng blockchain được chia làm các loại như sau:

Blockchain công cộng(Public blockchain): Nền tảng mở cho phép bất kỳ ai truy cập để xem và ghi dữ liệu.

Blockchain riêng tư(Private blockchain): Đây là nền tảng phân quyền do một tổ chức điều hành và quản lý, chỉ cho phép những người nằm trong mạng lưới có thể truy cập và ghi dữ liệu.

Blockchain consortium: Một dạng của blockchain riêng tư nhưng có nhiều tổ chức quản lý, đây là sự kết hợp giữa Blockchain công cộng và riêng tư. Không giống như blockchain công cộng cho phép bất kỳ ai cũng có thể xác nhận giao dịch; hoặc như blockchain riêng tư, chỉ một tổ chức duy nhất chỉ định những người tạo ra các khối, chuỗi consortium bao gồm một số các bên có quyền ngang nhau trong việc xác nhận quyền người dùng và giao dịch. Một ví dụ cho loại blockchain này là các ngân hàng liên kết với nhau tạo ra hệ thống blockchain để ghi nhận giao dịch liên ngân hàng.

Cùng xem qua điểm khác biệt giữa các loại blockchain:

the differences between public blockchain, private blockchain and consortinum blockchain
Điểm khác biệt giữa blockchain công cộng, blockchain riêng tư và blockchain consortinum

Thế nào là cơ chế đồng thuận?

Cơ chế đồng thuận là cơ chế giúp các bên giao dịch đưa ra thỏa thuận chung mà không gặp vấn đề gì về lợi ích, mong muốn ảnh hưởng của các nhóm thiểu số. Đồng thời, cơ chế này loại bỏ rủi ro thao túng điều khiển cả hệ thống mạng lưới bởi một nhóm nhỏ.

Hiện nay, Blockchain có 2 cơ chế đồng thuận nổi bật là:

  • Bằng chứng công việc (Proof of Work): Là thuật toán đồng thuận đầu tiên xuất hiện và vẫn là thuật toán sử dụng nhiều nhất trong blockchain. Nó được giới thiệu lần đầu tiên bởi Satoshi Nakamoto vào năm 2008, người tạo ra đồng tiền mã hóa đầu tiên - Bitcoin. Tuy nhiên, bản thân công nghệ này đã hình thành từ rất lâu trước đó. Cơ chế này là sự ghi nhận công sức bỏ ra của một “thợ đào” cho việc tìm ra mã băm đúng cho việc thêm một block mới cho chuỗi mới, ở đây chính là việc xác nhận giao dịch.
  • Bằng chứng cổ phần (Proof of Stake): Là một cách phổ biến khác để xác thực giao dịch. Với Bằng chứng cổ phần, người tạo ra block tiếp sẽ được quyết định dựa theo một số quy trình căn cứ trên số lượng coin giữ trong ví (cổ phần - stake) của họ. Theo đó, cơ chế này tin rằng, nắm giữ nhiều cổ phần nhất sẽ đưa ra các quyết định hợp lý cho toàn bộ mạng lưới.
Compare PoW and PoS
So sánh giữa Bằng chứng công việc và bằng chứng cổ phần

Tìm hiểu sâu về Cơ chế đồng thuận, chìa khóa tạo nên tính minh bạch, bất biến của công nghệ blockchain Tại Đây

Các tính năng nổi bật của Blockchain

Công nghệ blockchain tạo nên cuộc cải cách của nền tảng lưu trữ, là bước tiến hóa của Internet. Bởi blockchain sở hữu những tính năng nổi bật sau:

  • Mạng ngang hàng (peer-to-peer, P2P): Trong một mạng lưới blockchain sẽ bao gồm nhiều node (máy chủ) liên kết trực tiếp, có vai trò và vị trí ngang nhau. Trong mạng ngang hàng P2P, không có sự khác nhau giữa máy chủ và máy khách, mỗi máy là một node đóng vai trò vừa là máy chủ cũng vừa là máy khách đối với máy khác trong mạng lưới.
peer-to-peer feature of blockchain
  • An toàn và bảo mật: Sự tích hợp các thuật toán mã hóa và cơ chế đồng thuận làm cho công nghệ này có tính an toàn và bảo mật cao nhất hiện nay. Nghiên cứu cho thấy, chỉ có máy tính lượng tử mới có thể thực hiện giải mã hàm băm nhanh hơn các node hệ thống và thực hiện tấn công 51%. Thêm vào đó, các dữ liệu trên nền tảng này chỉ có thể biến mất khi và chỉ khi Internet biến mất trên toàn cầu.
  • Bất biến: Dữ liệu trong blockchain gần như không thể sửa trên thực tế. Mỗi giao dịch đều được mã hóa trong một block khác nhau và được liên kết với chuỗi trước đó. Khi thông tin trong một giao dịch bị sửa đổi, một block mới ghi lại nhận thông tin sửa đổi đó sẽ được hình thành.Khi và chỉ khi bị tấn công 51%, thì hệ thống mới có thể bị can thiệp và sửa đổi, tuy nhiên điều này là bất khả thi trên thực tế.
Blockchain transaction confirmation
  • Minh bạch: Toàn bộ thông tin trên nền tảng blockchain đều được ghi lại trên mạng lưới, và được lưu trữ tại tất cả máy chủ của các node. Khi một thông tin được thay đổi, toàn bộ máy chủ khác đều được thông báo để cập nhật hoặc từ chối cập nhật. Một khi thông tin được chấp nhận trên chuỗi, toàn bộ người dung hệ thống đều có thể nhìn thấy thông tin này.

Ví dụ về LINA token, khi ông A chuyển cho ông B 1 LINA từ ví abcd sang ví xyz, chuỗi giao dịch vừa được thực hiện trên 2 ví đó sẽ được lưu thành 1 giao dịch trên hệ thống blockchain ERC-20. Nếu ông B truy xuất thông tin ví xyz, hay abcd tại hệ thống database Blockchain, ông B sẽ thấy được toàn bộ giao dịch mà 2 ví này đã thực hiện mà không ai có thể can thiệp để sửa đổi thông tin.

Ngoài các tính năng nổi bật trên, với cơ chế đồng thuận và mạng ngang hàng, công nghệ blockchain còn có tính năng liên kết, chuẩn hóa cao và mọi lúc mọi nơi.

Các ứng dụng của blockchain

Ứng dụng đầu tiên của blockchain được biết đến rộng rãi chính là đồng mã hóa ngang hàng đầu tiên Bitcoin. Tuy nhiên với sự ra đời của hợp đồng thông minh (Smart Contract), blockchain hiện được ứng dụng trong rất nhiều lĩnh vực và các ngành công nghiệp. Có thể kể đến các trường hợp ứng dụng (use case) của công nghệ blockchain như sau:

1. Chuỗi cung ứng

Chuỗi cung ứng là tập hợp các quy trình sản xuất, vận chuyển, thanh toán, v.v từ nguyên vật liệu đầu vào đến khi sản phẩm tới tay người tiêu dùng. Thực trạng hiện nay của các chuỗi cung ứng phải đối mặt là các vấn đề liên quan đến tính minh bạch và phức tạp. Để giải quyết thực trạng trên, công nghệ blockchain được áp dụng như một cuộc cách mạng trong ngành công nghiệp này. Vì là sổ cái phân tán, blockchain giúp việc chia sẻ thông tin giữa các bên dễ dàng, nhanh chóng và bảo mật từ đó làm tăng độ tin cậy và trải nghiệm của khách hàng qua việc truy xuất nguồn gốc hoàn toàn minh bạch.

▶ Đọc bài viết "Tại sao phải ứng dụng Blockchain trong ngành bán lẻ?

▶ Đọc bài viết "Why should enterprises apply Blockchain to food traceability?”

2. Tài chính

Các ngân hàng lớn trên thế giới hiện nay như JPMorgan, Goldman Sachs đều đã phát triển một hệ thống blockchain cho riêng mình. Vì giải quyết được vấn đề trùng lặp giao dịch (double spending), công nghệ này cho phép xác nhận giao dịch nhanh hơn với chi phí thấp hơn, loại bỏ trung gian trong giao dịch và hình thành mạng lưới chuyển tiền xuyên quốc gia nhanh chóng hơn phương thức mã SWIFT thông thường.

The secuirity of blockchain

Thêm vào đó, với đặc tính ngang hàng như 1 sổ cái phân tán của mình, blockchain cung cấp hệ thống nhận diện khách hàng điện tử eKYC cho toàn bộ các ngân hàng trong cùng hệ thống. Từ đó, loại bỏ các rủi ro về lừa đảo tín dụng.

3. Chính phủ điện tử

Blockchain là một trong những nền tảng phát triển chính phủ điện tử phù hợp nhất được nhiều sự quan tâm từ chính phủ các nước, nhờ vào tính minh bạch, tin cậy và bảo mật dữ liệu. Blockchain có thể cải tiến việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến cho người dân và doanh nghiệp thông qua các tính năng nổi bật. Công nghệ này cho phép lưu trữ toàn bộ tương tác giữa người dân, doanh nghiệp với các cơ quan nhà nước trên hệ thống sổ cái phân tán được quản lý bởi chính phủ nước đó trên nền tảng Blockchain riêng tư (Private). Điểm nổi bật ở đây là dữ liệu sẽ được liên thông, lưu trữ bởi tất cả đối tượng sử dụng hệ thống, tự động cập nhật khi có thay đổi và minh bạch cho các bên được phân quyền.

Hiện đã có một số quốc gia trên thế giới tiến hành nghiên cứu và triển khai dự án chính phủ điện tử trên nền tảng Blockchain, tiêu biểu như: Estonia, Dubai và Lào. Cụ thể hơn, dự án chính phủ điện tử của Lào được thực hiện bởi Lina Network và đã đạt được những thành tích đáng kể như việc số hóa bằng lái xe trên Blockchain.

Tìm hiểu Giải pháp Lina eGoverment

4. Y tế

Không thể chối bỏ những lợi ích của blockchain trong ngành y tế. Các đặc tính ngang hàng, minh bạch và bảo mật của công nghệ này khi kết hợp với phân tích Big Data và công nghệ AI, sẽ là cuộc cách mạng thay đổi hoàn toàn ngành này trong 3 lĩnh vực.

  • Hồ sơ bệnh án: Sự phân quyền và bảo mật cho phép bệnh nhân là người sở hữu hồ sơ của mình. Từ đó bảo mật thông tin cá nhân, loại bỏ nạn “buôn bán thông tin bệnh án” và gian lận bảo hiểm y tế. Song song đó, blockchain cho phép khởi tạo mạng lưới kết nối các cơ sở y tế với độ chuẩn hóa cao giúp tiết kiệm thời gian, nhân lực và chi phí cho cả bệnh nhân và bệnh viện.
  • Nghiên cứu y tế: Với công nghệ blockchain, một cổng chia sẻ thông tin toàn cầu sẽ được xây dựng một cách khả thị. Đây như một “trung tâm nghiên cứu chung” giúp chia sẻ các tài nguyên và dữ liệu. Khi kết hợp với công nghệ 4.0 khác như AI, Big Data, v.v. trung tâm nghiên cứu còn có thể dự đoán và ngăn chặn dịch bệnh trên phạm vi toàn cầu.
  • Chi phí y tế: Thanh toán tức thời, thiết lập ngân sách y tế trong tương lai hoặc ủy thác, trao tặng cho người thân. Tạo ra nhiều thuận tiện cho cả bệnh nhân và cơ quan quản lý y tế.

Ngoài ba lĩnh vực nổi trội trên, blockchain còn có thể giải quyết các vấn đề với hơn 50 trường hợp áp dụng khác, theo báo cáo của Consensys. Lina Network xin chia sẻ một số ứng dụng nổi bật như hình dưới.

Blockchain trong chuyển đổi số

Trong thời đại kỹ thuật số này, chuyển đổi số không còn là sự lựa chọn của các doanh nghiệp mà là điều cần thiết để tồn tại. Với các công nghệ 4.0 như Công nghệ blockchain, Big Data, AI và điện toán lượng tử, những thay đổi mạnh mẽ và mang tính biến đổi có thể tạo ra trong cách thức hoạt động của các doanh nghiệp trong suốt thập kỷ tới.

Blockchain in digital transformation use case
How blockchain can apply in digital transformation

Một báo cáo của IDC về chuyển đổi số đã đưa ra hai dự đoán đáng chú ý cho năm 2021: "Các chuỗi giá trị nổi bật trong ngành, được kích hoạt bởi công nghệ blockchain, sẽ mở rộng nền tảng kỹ thuật số của doanh nghiệp cho toàn bộ hệ sinh thái đa dạng, do đó giảm chi phí giao dịch xuống 35%" và “khoảng 30% nhà sản xuất và nhà bán lẻ trên toàn cầu sẽ xây dựng niềm tin tiêu dùng thông qua các ứng dụng của công nghệ blockchain cho phép liên kết chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm một cách chi tiết hơn.”

Cách công nghệ blockchain có thể tăng tốc quy trình chuyển số doanh nghiệp:

  • Tiêu chuẩn hóa chuyển đổi số
  • Thay đổi toàn diện chuỗi cung ứng doanh nghiệp
  • Tăng tốc các quy trình kinh doanh nhờ sự minh bạch thông tin
  • Tạo dựng khung sườn kết nối nội bộ và đối tác với tính năng ngang hàng peer-to-peer
  • Xây dựng nền tảng cho Hợp đồng thông minh
  • Tăng tính minh bạch và đẩy nhanh các hoạt động liên quan tới tài chính với sổ cái phân tán
  • Cung cấp điểm khác biệt cốt lõi trong cạnh tranh

Trường hợp ứng dụng thành công về chuyển đổi số trên Blockchain

Sự phát triển kỹ thuật của qua các thời kỳ phát triển của blockchain với sự ra đời của Hợp đồng thông minh ở Blockchain 2.0, hay ứng dụng nền tảng mở Hyperledger đã giúp nhiều doanh nghiệp lớn tiếp cận công nghệ này ở nhiều mặt của quy trình chuyển đổi số. Có thể kể đến một số dự án áp dụng thành công chuyển đổi số thành công trên nền tảng Blockchain: dự án truy xuất nguồn gốc của Walmart, dự án truy xuất nguồn gốc cá ngừ Bumble Bee, chính phủ điện tử Estonia, liên kết nông dân AgriDigital, v.v.

Walmart, chuỗi siêu thị lớn nhất nước Mỹ hiện đang áp dụng nền tảng Hyperledger Fabric của Linux Foundation với dự án truy xuất nguồn gốc 25 sản phẩm của họ. Bắt đầu là những trái xoài được bán trên khắp các cửa hàng của họ trên Hoa Kỳ. Nhóm chuyên gia của Walmart sau khi hoàn thành dự án đã đánh giá rằng: “Với công nghệ Blockchain, thời gian cần thiết để truy xuất nguồn gốc một lỗi trong chuỗi cung ứng khi xảy ra vấn đề từ 7 ngày giảm còn 2,2 giây”.

Walmart is applying Blockchain technology in their suppylchain

Với thành công sau thử nghiệm với sản phẩm xoài, Walmart đã mở rộng ra 25 sản phẩm khác. Công ty tuyên bố, trong tương lai gần, họ sẽ sớm yêu cầu tất cả nhà cung cấp rau của mình áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc trên nền tảng blockchain để tăng cường sự minh bạch và uy tín nội bộ.

Mời quý vị theo dõi chuyên mục Blog của Lina Network để đón đọc những bài viết về Blockchain và các công nghệ 4.0 khác.

Bình luận

Your email address will not be published

*